NNederland

1945

 

ln Nederland had men intussen geen enkel besef van de veranderingen die op internationaal gebied zich voordeden. Men ging uit van herstel van het koloniaal gezag in IndiŽ. Men had al voor de oorlog weinig besef van de lndonesische gevoelens, laat staan dat men wist dat het nationalisme in IndonesiŽ tijdens de oorlog zo sterk was toegenomen. Ook was er een bovendien in Nederland een ideologische blokkade aanwezig :

  • een uitermate conservatieve houding tegenover de kolonie;

  • de overtuiging dat lndiŽ voor Nederland economisch absoluut onmisbaar was;
    ("lndiŽ verloren, rampspoed geboren" was een veelgehoorde uitspraak)

  • een obsessie met de eigen ervaringen tijdens de Duitse bezettingsperiode.

  • Zo was en bleef het Nederlands beleid gericht op herstel van het Nederlands gezag, de terugkeer van de status quo, alsof er niets was gebeurd. Ook de wens naar gezagsherstel werd door de Verenigde Staten en Groot-BrittanniŽ gedeeld. Maar ook hier had men weinig idee van de diepgaande ontwikkelingen die in IndonesiŽ hadden plaatsgevonden.

     

    Nederland stond over het algemeen vrijwel machteloos.
    Het participeerde wel in contactgroepen, terwijl er ook een rol was weggelegd voor de 'Netherlands Indies Civil Affairs'-organisatie (NICA), de burgerlijke tak van het geallieerd militair gezag, die onder leiding stond van het hoofd van de Indische regering, de luitenant gouverneur-generaal dr.
    H.J. van Mook.

    Maar Nederland had in IndiŽ geen middelen en geen troepen beschikbaar. Formeel kon men op dat moment geen dienstplichtigen uitzenden, want dit was in strijd met de grondwet. De wet werd weliswaar aangepast en trad in werking in 1947 toen er al duizenden dienstplichtigen in Nederlands-IndiŽ gelegerd waren. In het eigen land waren weliswaar enige bataljons aanwezig, die men naar IndonesiŽ wilde sturen, maar dat bleek in de praktijk onmogelijk te zijn als gevolg van gebrek aan transport. Het ontbrak de Nederlandse regering bepaald niet aan schepen. Maar deze schepen had men tijdens de oorlog moeten afstaan aan de geallieerde 'Shipping Pool' en men slaagde er nu niet in om de schepen tijdig vrij te krijgen. De evacuatie van geallieerde krijgsgevangenen was een eerste prioriteit voor Mountbatten. Vele schepen uit de Shipping Pool, ook Nederlandse, werden voor de afvoer van geallieerde krijgsgevangenen ingezet. Op die manier werden tienduizenden POW's afgevoerd naar Engeland, Nieuw Zeeland en AustraliŽ. De Nederlandse krijgsgevangenen echter bleven achter in o.m. de interneringskampen.